Kartki bożonarodzeniowe ze średniowieczną illuminacją flamandzką
Zestaw trzech wyjątkowych kartek świątecznych w formacie A6 z reprodukcją zachwycającej średniowiecznej illuminacji Narodzenie Pańskie (ok. 1250) anonimowego mistrza flamandzkiego. Ta niezwykła pełnostronicowa illuminacja pochodzi z luksusowego psałterza (Ms. 14, fol. 10v) przechowywanego w Muzeum Getty w Los Angeles – jednego z najcenniejszych przykładów sztuki książki z XIII wieku.
O illuminacji
Illuminacja przedstawia scenę Narodzenia Pańskiego w sposób charakterystyczny dla sztuki romańskiej i wczesnogotyckiej – z wyraźnym schematyzmem kompozycyjnym, żywymi kolorami i zastosowaniem szlachetnego złota. Scena ujęta została w ozdobną ramę z eleganckimi ornamentami na kremowym tle.
W centrum kompozycji widzimy Najświętszą Maryję Pannę w królewsko-niebieskiej szacie zdobionej delikatnym wzorem, leżącą na łożu i zwróconą ku Dzieciątku Jezus. Niemowlę spoczywa w pomarańczowym żłóbku, nad którym pochylają się wół i osioł – wierne towarzyszki betlejemskiej sceny. Po prawej stronie siedzi święty Józef w niebieskiej szacie, podpierający głowę dłonią w geście zadumy i czuwania.
Całą scenę osłania biały baldachim zawieszony na niebieskim drągu, jakby odsłaniając intymny moment z życia Świętej Rodziny i ich wzajemnych relacji. W dolnej części illuminacji rozpostarte są białe tkaniny na pomarańczowych filarach, które tworzą architektoniczne obramowanie sceny.
Charakterystyczne dla sztuki XIII wieku jest zastosowanie złotego tła, które symbolizuje światłość boską i wieczność. Złoto pokrywa również fragmenty ram i dodaje całości przepychu właściwego manuskryptom przeznaczonym dla najbogatszych odbiorców.
O psałterzu i jego pochodzeniu
Illuminacja pochodzi z psałterza liturgicznego powstałego w połowie XIII wieku, prawdopodobnie w Brugii w dzisiejszej Belgii. Ten konkretny psałterz wyróżnia się wyjątkowym bogactwem zdobień. Oprócz kalendarza liturgicznego zawiera cykl pełnostronicowych illuminacji przedstawiających życie Chrystusa – cecha świadcząca o luksusowym charakterze manuskryptu.
Manuskrypt został wykonany techniką tempery, złota płatkowego i tuszu na pergaminie – najwyższej jakości materiałach dostępnych w średniowieczu. Duże, ozdobne inicjały dzieliły tekst psalmów na sekcje, ułatwiając czytanie określonych fragmentów w różnych porach dnia.
Ten psałterz należał do opactwa Najświętszej Maryi Panny w Montebourg w Normandii, o czym świadczą inskrypcje z XIV i XVI wieku zachowane w manuskrypcie.
